feb 22, 2012
Posted by MerijnKnibbe on feb 22, 2012 | 0 comments
Een van de opmerkelijke gebeurtenissen na het invoeren van de Euro was de convergentie van de renteniveaus in de EU. Griekenland betaalde vele jaren dezelfde rente als Duitsland. Op dit moment wordt dit als ‘een beetje dom’ gezien van de banken.
Maar. Het afgelopen jaar heb ik aardig wat tijd op de site van de ECB vertoefd en heb ik speeches en documenten en artikelen gelezen. Daaruit komt heel duidelijk het volgende naar voren:
Als er al een organisatie is geweest die aangaf en communiceerde dat het vooral van belang was naar het totaal en niet naar de individuele landen te kijken dan was dat de Europese Centrale Bank.
En dat was niet ‘een beetje’ dom.
Geinspireerd door ideeen over een Europese Economische Ruimte, verblind door het geloof in de eigen belangrijkheid en op het verkeerde been gezet door een verkeerd idee over kapitaalmarkten en de disciplinerende werking van de tucht hiervan en extreme ideeen over ‘Algemene Economische Evenwichten’ was het de ECB zelf die de banken het verkeerde voorbeeld en idee heeft gegeven.
feb 22, 2012
Posted by MerijnKnibbe on feb 22, 2012 | 0 comments
Volgens Peter Praet, lid van het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB), ligt het niet aan de ECB:
“The sovereign debt crisis pointed to an imperfect implementation of economic – but clearly not monetary – governance in the euro area”.
Maar het ligt wel degelijk ook aan de ECB. Want de ECB heeft fatale fouten gemaakt – ook volgens Praet. Een van de centrale opvattingen van de ECB is dat het de taak is van de ECB om naar het totaal te kijken – en niet naar de individuele landen. Dat was niet nodig (dacht de ECB). De ECB moest de inflatie rond de 1,9% houden en moest daarom de gemiddelde geldgroei rond de 4,5% houden – en de ‘tucht van de markt’, mogelijk gemaakt door vrije kapitaalmarkten, zou dan de rest wel doen (dacht de ECB). Maar, in de woorden van dezelfde Praet:
“Originally, it was expected that financial market pressures as well as Treaty obligations would provide strong disciplining devices for Member States to maintain sound public finances and to engage in structural reforms.”
Maar ja, het tegenovergestelde gebeurde, juist door de invoering van de Euro. In de woorden van dezelfde Preat:
“However, as we have seen during several years before the crisis, markets did not come up with differentiated pricing, but rather with a fairly complacent pricing of risk across the board.”
De ‘tucht van de kapitaalmarkt’ faalde, althans afgemeten aan wat de ECB van deze markten verwachtte, en de bekende problemen waren het gevolg. Dit leidde er destijds overigens niet toe dat de ECB zijn uitsluitend op de Eurozone als geheel gerichte beleid bijstelde. Ten onrechte en daarom ben ik van mening dat het monetaire beleid van de ECB gefaald heeft. Zie de volgende twee grafieken: de geldgroei in de Eurozone en de geldgroei in Ierland:
Grafiek 1. Geldgroei in de Eurozone, % ten opzichte van voorgaande jaar, M-3 (een brede maatstaf van de geldhoeveelheid)
Bron: ECB
Grafiek 2. Geldgroei en -krimp in Ierland
Bron: Centrale Bank van Ierland
De doelstelling van de ECB is een groei van de geldhoeveelheid van 4,5% per jaar. Afgemeten daaraan was een groei die het dubbele of meer dan dat daarvan was in de jaren 2006-2007 natuurlijk een al beetje hoog. En 30%, zoals in Ierland… knotsika. Maar daar keek de ECB niet naar. De ECB zag de Eurozone als een economische eenheid waar de krachten van de markt tot evenwicht zouden leiden en keek enkel naar het totaal. Die 30% – de lepricorns van de vrije kapitaalmarkt zouden er wel voor zorgen dat dat goed kwam.
Ook variabelen als ‘lopende rekeningen’ en tekorten daarop waren in dit denken niet belangrijk. Immers, individuele landen speelden door die tucht van de markt eigenlijk geen rol meer, een tekort op de lopende rekening was niets meer dan een niet ter zake doende rekenkundige oefening die aangaf hoe de schuldverhoudingen tussen een netwerk van willekeurige particuliere partijen zich ontwikkelden. Een andere afbakening van partijen in dit internationale netwerk zou tot andere tekort en overschot verhoudingen leiden (dit is overigens ook de visie van Alan Greenspan).
Aan deze illusie werd door onze eigen Wouter Bos een eind gemaakt toen hij de ABN/AMRO nationaliseerde en de overige banken steun verleende: schulden waren nog steeds wel degelijk een zaak van de nationale overheid. Er was geen Europese Economische Ruimte, het waren nog wel degelijk allemaal individuele landen – en tekorten op de lopende rekening deden er nog steeds toe, anders dan de ECB dacht, omdat overheden garant stonden voor deze schulden (zolang het de banken betrof). Iets wat momenteel overigens door de Europese Commissie met nadruk naar voren wordt gebracht.
De analyse van de ECB – en daarmee het supra-nationale monetaire beleid – deugde dus niet (nogmaals: de EC kijkt wel naar de individuele landen en naar schulden en tekorten, en met reden). Achterafgezien had de ECB samen met de Ierse Centrale Bank veel harder moeten ingrijpen, in Ierland. Niet door de rente te verhogen maar door de kapitaalmarkt (lees: de hypotheekverstrekking en daarmee de geldgroei) aan banden te leggen.
Andersom: na 2007 (het keerpunt was juli 2007) daalde de geldhoeveelheid in Ierland als een steen. De ECB besteedde er geen aandacht aan en was zelfs blij met de daling van de gemiddelde geldgroei in het Eurogebied. Ten onrechte. U denkt wellicht: als de ballon wordt opgeblazen moet deze ook weer leeglopen. Maar dat steekt subtieler in elkaar. Geld wordt gecreëerd doordat banken nieuw geld uitlenen. Dit betekent dat tegenover de toename van de geldhoeveelheid een toename van schulden staat, in de terminologie van de ECB ‘counterparts’ genoemd (de passiva en de activa zijde van de balans van de geldscheppende banken). Het bizarre van deze situatie is echter dat als geld Ierland verlaat – wat dus het geval was: kapitaalvlucht – de geldhoeveelheid afneemt. Terwijl de schulden blijven staan, verweesd en eenzaam. En onbetaalbaar – want het geld is weg. Schulddeflatie heet dat en het is enkel op te lossen door inflatie, hoge economische groei of het kwijtschelden van de schulden.
Beter monetair beleid gericht op individuele landen en niet uitgaande van de fictie van perfecte markten, algemene evenwichten en Europese Economische Ruimtes maar op een pragmatische aanpak had dit probleem misschien niet kunnen voorkomen – maar wel beheersbaarder kunnen maken.
feb 20, 2012
Posted by Jesse Frederik on feb 20, 2012 | 0 comments
SNS Property Finance, de financieringstak van het voormalige Bouwfonds, is hét hoofdpijndossier van SNS REAAL. Inmiddels heeft SNS al €1,5 miljard moeten afboeken op vastgoedleningen van Property Finance. Een gigantisch bedrag en het einde is nog niet in zicht. Ronald Latenstein, de huidige CEO van SNS, laat in het FD weten dat hij verwacht dat de instroom van slechte leningen zal aanhouden. SNS REAAL zou als enige Nederlandse bank niet slagen voor de nieuwe Europese stresstest voor banken zo bleek uit een onderzoek van Reuters.
Lees verder….
feb 20, 2012
Posted by Jesse Frederik on feb 20, 2012 | 1 comment
Belanghebbenden zijn creatief als het gaat om het verklaren van zeepbellen op de woningmarkt. Er was te weinig grond beschikbaar, zo legden Japanse bankiers indertijd de exorbitante prijsstijgingen in hun land uit. De bouweisen waren te streng, beweerden de Britse projectontwikkelaars. Er kwamen te veel migranten binnen, riepen de Australische makelaars. In alle drie de landen liep de huizenbubbel leeg als een lekkend stoma.
Inmiddels kampt ook Nederland met een wankele woningmarkt. Niet voor het eerst: tussen 1973 en 1978 vond al een hausse plaats. Deze eindigde in een ernstige crisis. De tweede hausse, begonnen in het begin van de jaren negentig, hield langer aan. Maar inmiddels houdt de Rabobank rekening met prijsdalingen tot wel dertig procent. En net als in het buitenland lijken ook hier de overheid, de toezichthouder en de financiële sector als bij toverslag hun eigen aandeel in dit fiasco te zijn vergeten. Op z’n slechtst wordt de ware omvang van de problemen rond de huizen- en kantorenprijzen ontkend. Op z’n best wordt de zeepbel als een natuurverschijnsel behandeld: vervelend, maar niets aan te doen.
Ten onrechte. Want de naoorlogse geschiedenis toont dat deze hausses man made zijn. Met name de rol van de financiële sector bij prijsstijgingen op de woningmarkt wordt vaak genegeerd. En dat terwijl deze van het grootste belang is. Het zijn de heren in krijtstreeppakken die door hun kredietbeleid grotendeels de prijs van woningen bepalen. De achterliggende logica is simpel: als een huizenkoper van de bank zes maal zijn inkomen kan lenen, dan is hij in staat twee keer zo veel te bieden op een woning als wanneer hij slechts drie maal zijn inkomen had mogen lenen.
Lees hier mijn artikel in de Groene….
feb 20, 2012
Posted by MerijnKnibbe on feb 20, 2012 | 0 comments
Het huidige hoofd van de ECB, Mario Draghi, is een voormalig werknemer van Goldman Sachs, de bank die nadat de maatschap enkele jaren terug werd omgezet in een N.V., waarbij de bankiers dus niet meer met het eigen geld maar met dat van anderen mochten spelen, zoveel creatieve risico’s nam (nou ja, risico’s voor de klanten, dus). Er mag op het gebied van creatief boekhouden dus wel het een en ander verwacht worden van meneer D. En jawel. Door het veranderen van de serienummers van de door de ECB opgekochte Griekse schuld vallen de ECB obligaties in eigendom van de ECB buiten nieuwe regels die (gedeeltelijke) kwijtschelding eenvoudiger mogelijk maken…
http://online.wsj.com/article/BT-CO-20120217-704984.html
